Boek
Nederlands

Eerste persoon enkelvoud

Haruki Murakami (auteur), Elbrich Fennema (vertaler)
Acht verhalen waarin de auteur jeugdherinneringen beschrijft die gaan over bizarre ontmoetingen met mensen en dieren.
Titel
Eerste persoon enkelvoud
Auteur
Haruki Murakami
Vertaler
Elbrich Fennema
Taal
Nederlands
Oorspr. taal
Japans
Oorspr. titel
Ichininsho tansu
Uitgever
Amsterdam: Uitgeverij Atlas Contact, 2021
218 p.
ISBN
9789025468095 (paperback)

Besprekingen

Een andere Murakami

Naar goede gewoonte laat Haruki Murakami in eenvoudige, laconieke zinnen het gewone en het raadselachtige naadloos in elkaar overgaan.

De middeleeuwer Alain van Rijsel stelde een godsleer op die even strikt was als wiskunde. Alleen waren zijn axioma's nogal mysterieus. 'God is grond zonder grond, doel zonder doel.' 'God is een cirkel waarvan het middelpunt overal is, en de omtrek nergens.'

Wat heeft dit te maken met de verhalenbundel Eerste persoon enkelvoud van Haruki Murakami? Op een zondagnamiddag klapte ik mijn boek over Van Rijsel dicht en greep naar de nieuwe Murakami. Daar sprak een oude man mij toe vanop de bladzijden, over de cirkel 'met meerdere middelpunten maar zonder omtrek'. Hem zien 'vergt een krachtinspanning, tot bloedens toe', maar is de 'crème de la crème' van het leven. Hé, denk je dan, dat wil nu lukken. Iedereen maakt het wel eens mee: een rare toevalligheid die je even uit uit evenwicht brengt. Zulke voorvallen vormen de spil van de acht verhalen in Eerste persoon enkelvoud.

Verwondering

Soms gaat het om slechts een kleine verwondering. In 'Carnaval'…Lees verder

Natuurlijk kan de aap praten

Het nadeel van een sterrenstatus als die van Haruki Murakami is dat uitgevers álles wat hij schrijft wel willen drukken. Gelukkig is dat bij Eerste persoon enkelvoud, een bundel echte Murakami-verhalen, volkomen terecht.

Ik ontmoette deze oude aap in een kleine ryokan in het M*-kuuroord in de prefectuur Gumma, ongeveer een jaar of vijf geleden.' Het is de beginzin van een van de verhalen uit Eerste persoon enkelvoud, de nieuwe verhalenbundel van Haruki Murakami. De beginzin van een ander verhaal, 'Carnaval': 'Zij was de lelijkste vrouw die ik ooit had ontmoet.'

Het zijn mijn twee lievelingsbeginzinnen uit deze bundel. Pas nu ik ze opschrijf, kom ik erachter dat ze op elkaar lijken, net zoals de verhalen in de bundel een beetje op elkaar lijken. Ze zijn allemaal geschreven in de, inderdaad, eerste persoon enkelvoud. Die ik-figuur ontmoet vaak iemand. Die vaak vreemd is.

Haruki Murakami is waarschijnlijk de beroemdste schrijver ter wereld van dit moment - achter op zijn boek staat nonchalant één quote, niet uit een krantenrecensie maar van Barack Obama, en de binnenflap meldt al even casual dat hij 'regelmatig wordt getipt als kandidaat voor de Nobelprijs voor Literatuur'…Lees verder

Zelden tot het gaatje

BOEKENBAL

**1/2

Ik heb geen vriendin, maar moest toch aan haar den­ ken tijdens het lezen van ‘Eerste persoon enkelvoud’. Ik had haar nodig voor een dagdroom waarin ik haar beloofde om ravioli met spek en buffelmozzarella te bereiden, het gerecht waar ze maar niet genoeg van weet te krijgen. Al honderd keer had ik het klaar­ gemaakt, en met de jaren had mijn koken alleen maar aan liefde en precisie gewonnen, maar vandaag stok­ te het. ‘Doe jij maar,’ sprak ik, alle ingrediënten op de keukentafel uitgestald, en vervolgens loste ik op. Dat is wat Haruki Murakami in zijn nieuwe ver­ halenbundel lijkt te doen. Aanvankelijk geen ver­ rassingen: de verwachte elf op het wedstrijdblad. Murakami schrijft over de jaren 60, over de witte maanden tussen jong en volwassen, over uit oplich­ tende herinneringen getilde ontmoetingen, over zelf­ moord. The Beatles pijpen een deuntje, er is jazz en klassiek. De plaats van actie – of geen ac…Lees verder

Droge droom

Prachtige titel, De anatomie van dromen, maar schrijfster Chloe Benjamin loopt verloren in haar droomlandschap.

Sylvie Patterson heeft haar droomjob gevonden. Letterlijk. Ondanks het feit dat ze nog niet afgestudeerd is, mag ze op voorspraak van haar jeugdliefje Gabe aan de slag in het laboratorium van Adrian Keller. Ooit was Keller haar schoolhoofd maar nu doet hij vooruitstrevend onderzoek naar slaapstoornissen, gesubsidieerd door gereputeerde universiteiten. De inzet is hoog: kan het drietal de brug slaan tussen droom en werkelijkheid? Kunnen we zo lucide gaan dromen dat we bewust onze droomwerelden kunnen verkennen, en zo ja, welke intellectuele schatten liggen daar verborgen?

Sylvie en vooral Gabe adoreren Keller. Voor hen is hij een goeroe, een voorloper die zonder aarzelen de grenzen van de wetenschap verlegt. Dat Keller daarbij ook ethische grenzen opzoekt, zien ze gewillig door de vingers. Althans in het begin. Sylvie begrijpt aanvankelijk dat dit type onderzoek – in het brein van dromers kijken – per definitie een schending van de privacy inhoudt maar wanneer een…Lees verder

Eerste persoon meervoud

Meer melancholie dan magie, meer jazz dan pratende katten. De Japanse grootmeester Murakami bedient in zijn nieuwe verhalenbundel vooral zijn fans, en dat is prima.

De kleren maken de man. Bij dat spreekwoord zullen de collega’s van Knack Weekend ongetwijfeld instemmend knikken maar de Japanse bestsellerauteur Haruki Murakami geeft er in het titelverhaal van zijn nieuwe bundel Eerste persoon enkelvoud een grimmige twist aan: maken nieuwe kleren je ook noodzakelijk een betere man?

In het begin van het verhaal is de ik-verteller zich van geen kwaad bewust. Normaal draagt hij vrijetijdskledij maar in zijn kast hangen ook een paar mooie maatpakken die hij zelden uit de beschermhoes haalt. Zonde eigenlijk, en nu zijn vrouw uit eten is met een vriendin, wil hij zichzelf trakteren op een cocktail in een chique bar. Dus combineert hij zijn beste Paul Smith met een das van Ermenegildo Zegna en nestelt zich met een boek aan de toog. Even later komt een oudere vrouw naast hem zitten die hem meteen aan een kruisverhoor onderwerpt: of hij zich nu het heertje voelt, of hij zich niet schaamt voor zijn wangedrag, zo’n drie jaar geleden aan …Lees verder

In acht verhalen, die alle in de ik-vorm geschreven zijn, haalt de auteur (1949) jeugdherinneringen op die autobiografisch lijken. Honkbal en (jazz)muziek, de passies van de auteur, spelen hierbij een rol. Eenzaamheid en melancholie vormen de hoofdthema’s, net als het verschil tussen schijn en wezen. De verhalen krijgen steeds een vervreemdende draai naar een andere, surrealistische werkelijkheid, waardoor de hoofdpersoon en ook de lezer gedwongen worden de eigen identiteit opnieuw te bezien. Mensen blijken niet te zijn wie ze voorgaven te zijn; dat geldt ook voor de verteller zelf in het laatste verhaal ‘Eerste persoon enkelvoud’, waar de auteur een vergelijking maakt tussen identiteit en imago, tussen de maskers die de meeste mensen dragen en het ware gezicht dat daarachter schuilgaat. Het verhaal ‘Carnaval’ gaat over een ontmoeting met een heel lelijke vrouw die niet blijkt te zijn zoals ze zich voordoet. Een ontmoeting met een sprekende aap leidt tot een beschouwing over muziek en…Lees verder

Murakami maakt de balans op

Haruki Murakami schrijft nu eens over zijn leeftijdgenoten. Ze stemmen niet vrolijk.

Toen ik, net twintig, Kafka op het strand van Haruki Murakami las, was dat een openbaring. Voor het eerst voelde ik me echt begrepen door een schrijver. Murakami gaf me het idee dat het niet erg was om geen grote ambities of ideologische drijfveren te hebben. Die waren toch niet veel waard. Beter was het om je gewoon over te geven aan het leven zoals dat zich aandiende. Op je kamer wat naar muziek luisteren. Een magnetronmaaltijd hier en daar. Af en toe een vriendin. Ging het goed, dan had je geluk. Ging het niet goed, nu ja, zo was het leven nu eenmaal soms.

Misschien zit ik ernaast, maar ik denk dat Murakami's wereldwijde succes schuilt in zijn vermogen om lezers op die manier gerust te stellen. Je hoeft niet mee te doen aan de rat race van de hedendaagse maatschappij. Het is niet erg om doodnormaal te zijn. Bovendien dient het avontuur zich vroeg of laat altijd aan, of je het nu wilt of niet. Zo gaat het in ieder geval in zijn romans.

Eerste persoon enkelvoud, de n…Lees verder

Over Haruki Murakami

CC BY-SA 4.0 - Foto van/door Galoren.com

Haruki Murakami (村上春樹, Murakami Haruki; Kioto, 12 januari 1949) is een Japanse schrijver en vertaler.

Biografie

Hij werd geboren in Kioto en groeide op in Kobe. Zijn vader was de zoon van een boeddhistische priester. Zijn moeder was de dochter van een koopman uit Osaka. Beiden gaven les in Japanse literatuur. Murakami was echter altijd meer geïnteresseerd in de Amerikaanse literatuur, waardoor hij zich een westerse schrijfstijl eigen maakte, waarmee hij zich onderscheidde van zijn Japanse tijdgenoten.

Murakami kreeg een opleiding toneel aan de Waseda-universiteit in Tokio. Daar ontmoette hij zijn latere vrouw Yoko. Zijn eerste baan was in een platenzaak. Na zijn studie opende hij in Tokio samen met zijn vrouw een jazzbar, "Peter Cat" (1974-1981). Deze zaak leidde hij van 1974 tot 1982. Dit verklaart waarom veel van zijn boeken en met name Dans, dans, dans een muzikaal thema hebben. Dans, dans, dans is…Lees verder op Wikipedia

Suggesties